Afon Tawe, 9 Ion. 2005

Cychwynnais yng nghwmni John C., Alan a Haydn am Afon Nedd Fechan ond pan gyrhaeddon ni dyfarnodd Alan fod lefel y dwr yn rhy isel. Gan fy mod wedi rhagweld y posiblrwydd, ac wedi ymchwilio i sefyllfa mynediad Afon Tawe aethom yno yn lle.

Wrth stopio yn Abercrâf, death menyw o dy cyfagos gan weiddi nad oeddem yn cael canwio ar yr afon. Roedd yn bleser pur dangos copi o'r cyntundeb mynediad a gytunwyd rhwng Cymdeithas Ganwio Cymru â'r gymdeithas bysgota leol. "oh, mae'n rhaid bod pethau wedi newid felly" dywedodd yn siomedig. Byddai'n well i'r pysgotwyr fod yn poeni am ansawdd y dwr: roedd e'n drewi mewn sawl man, a'r diesel ynddo yn amlwg mewn mannau. Doedd dim hanner cymaint o fywyd gwyllt i'w weld ag sy'n arferol ar Afon Taf. DIm un creyr na glas y dorlan.

Beth bynnag, er nad oedd llawer o ddwr yn Afon Tawe chwaith, teithion ni i lawr o Abercrâf i Ystalyfera. Llawer o goredi, a cheunant braf bron ar y dechrau.

Afon Wysg, Tal-y-bont - Llangynidr, Dydd Mercher 29 Rhagfyr

Aeth saith ohonom - fi, Rob, Grant, Andy R., Matt, John N. a John M. ar y daith hon. Dim ond ail daith John M. ar afon oedd hon. Rhoddodd achos i mi ymarfer techneg achub ymestyn pan aeth yn sownd o dan wreiddiau oedd dros y lan ar dro. Defnyddiol iawn. Roedd lefel y dwr ychydig yn uwch na'r tro diwetha i mi fynd - a'r tonnau ddim cystal o'r herwydd.

Rest Bay, Portcawl, Dydd Sul 19 Rhagfyr

Er i mi ffonio llwyth o bobl, methais â dod o hyd i neb i fynd am daith ar Afon Tarell, fel y dymunwn. Felly, ar ôl syllu ar luniau web cam o Borthcawl trwy'r bore, es i Rest Bay ar fy mhen fy hun. Roedd y llanw ar ei uchaf am 12.10 ond camais i'r dwr 2 awr wedyn, ac aros arno am awr. Er bod degau o syrffwyr, fi oedd yr unig ceufadiwr. Roedd yr amgylchiadau yn arbennig o dda: gwynt o'r lan yn codi y tonnau yn uchel ond y rheiny'n llunaidd reolaidd. Roedd yn rhaid i mi rolio unwaith ac am y tro cyntaf pan oedd rhaid defnyddiais i rôl sgriw o'r cefn. Yn ôl y bwoi agosaf oddi ar Sir Benfro, tua 11 gradd oedd tymheredd y dwr a doedd hi ddim yn teimlo'n oer iawn chwaith.

2 daith: Afon Gwy 28 Tach. a'r môr 11 Rhagfyr

Bythefnos yn ôl, bues ar Afon Gwy, islaw Llangurig a gorffen yn Rhaeadr Gwy, pan oedd lefel y dwr yn isel iawn, affitio trwy ddwr gwyn y "Blwch Llythyron" oedd y brif broblem. John C., Rob a Tim oedd gyda fi pryd hynny. Ddoe, am y tro cyntaf am flynyddoedd, es ar y môr. Gan bod pwysedd uchel ers dros wythnos roedd y dwr yn hollol lonydd ac roedd fel mynd am dro yn y parc. Cwrddais â Rob G. a John N. yn Cosmeston a gyrru ymlaen i Syli. Padlon wedyn i'r dwyrain i Drwyn Larnog ac yn ôl i ochr orllewinol Ynys Syli. Dechreuon ni ryw 2 awr cyn llawn isel - tua deg - a chan hynny doedd y trai ddim yn gryf iawn wrth Drwyn Larnog er bod llif pendant o hyd. Cyrhaeddon yn ôl wrth yr ynys cyn i'r llanw droi o hyd am ganol dydd. Newid braf ac yn codi'r hen ysfa ynof i badlo draw i Ynys Echni ryw ddydd.

Afon Grwyne Fawr, Tach. 21.

Ar ôl diflastod peidio padlo y penwythnos cynt, roedd hi'n braf mynd ar afon newydd i mi. Dim ond un arall oedd gyda fi, sef John C., fy nghydymaith ffyddlon. Parcion ni wrth neuadd pentref Glangrwyne cyn cychwyn am Bont Cym Fach. Oedion ni wrth gored (erchyll o berygl mewn dwr mawr) Llandenny (beth yw'r sillafiad cywir yn Gymraeg tybed?). Roedd y mesur lefel dwr yno yn dangos 3, sy, meddai'r arweinlyfr awdurdod, braidd yn isel. Oedd, mi roedd tipyn o grafu ar y ffordd i lawr ond cawsom fwynhad mawr. Digon i'n diddori. Byddai modfedd neu ddwy yn rhagor o ddwr yn hwyluso pethau (ac yn osgoi taro'r gwaelod ar ffordd i lawr un rhaeadr - Penydaren os cofiaf yn iawn) ond roedd yn braf iawn fel yr oedd. Gobeithio y daw cyfle arall yn mynd eto cyn bo hir. O, a chan bod traddodiad yn codi yn y cofnodion hyn fy mod yn cofnodi manylion cael peint - roedd tafarn ("Blue Bell") yn gyfleus iawn yng Nglangrwyne. Taith rhyw ddwy awr oedd hi  - o 11 tan 1 - felly roeddem yn y dafarn erbyn 2!

Afonydd Senni ac Wysg, 7 Tach.

Es gyda John C., Tim, ac am y tro cyntaf Clare. Ymunon ni â rhai o hen ddwylo Clwb Canwi Caerdydd (a chychwyn cyn taith gweddill Clwb Caerdydd). Lansion ar Afon Senni. Roedd lefel y dwr yn eitha isel. Dim oed dau ddigwyddiad gwerth eu cofio oedd.

Y cyntaf oedd Tim yn dringo allan o'i gwch ar ymyl y rhaeadr cyntaf gan ei fod wedi mynd yn rhy agos at y lan. Daliodd mewn cangen a thynnu ei hun allan gan adael i'w gwch a'i badl fynd dros y rhaeadr hebddo.

Yr ail oedd i mi fynd dros y 3ydd rhaeadr ar y chwith eithaf. Ran amlaf, mae hynna'n gweithio yn iawn ond y tro hwn doedd dim llawer o ddwr. O ganlyniad, stopiodd fy nghwch yn stond am eiliad ar y rhimyn cyn cwympo yn fertigol drosodd. Trawodd y gwaelod a throi drosodd. Rholiais i lan gan deimlo yn dwp a derbyn, yn raslon gobeithio, gwatwar pawb oedd o gwmpas.

Peint yn nhafarn Tai'r Bull ar y ffordd adre. Mae ar agor tan 3.30 ar Ddydd Sul nawr. Gwerth cofio.

Afon Wysg, Tal-y-bont i Langynidr, Hydref 31

Roeddwn wedi bwriadu gwneud taith Afon Teifi ar Ddydd Sadwrn ond roedd fy nghefn yn brifo o hyd ar ôl i mi nofio yn Afon Ogwen ac roeddwn yn methu â wynebu taith hir yn y car. Ond pan glywais gan Andy R. ei fod wedi sortio'r trefniadau mynediad ar gyfer Afon Wysg penderfynais ar nos Sadwrn fod fy nghefn yn ddigon da. Ychydig o alwadau ffôn wedyn, ac roedd John C., Rob G. a Tim i gyd wedi eu recriwtio. Does fawr i'w adrodd am y daith ei hun. Roedd lefel y dwr yn eitha uchel fel had oedd rhyw lawer o gerrig yn achosi problemau. Nofiodd Tim tua'r diwedd a chawsom beint wedyn yn y Star yn Nhal-y-bont. Er cwrdd yn Nhal-y-bont tua 10.20 a gorffen tua 3 roedd tua 5 o'r gloch cyn i ni gyrraedd nôl yng Nghaerdydd. Diwrnod hir, ond boddhaol iawn, fel arfer.